حسين قرچانلو
458
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
متعدد و كوچكترى در بيشتر شهرهاى شرقى و غربى و مركزى اندلس تشكيل شد . بنابراين ، سرزمين بزرگ اندلس پس از روى كار آمدن اين دولتهاى كوچك كه به نام ملوك الطوايف مشهورند به شش منطقهء اصلى تقسيم شد كه عبارتند از : نخست ، منطقهء پايتخت قديمى قرطبه و بلاد و اراضى مركزى متعلق به آن ؛ دوم ، منطقهء طليطله كه به مرز اوسط معروف بود ؛ سوم ، منطقه اشبيليه و مغرب اندلس و اراضى پيوسته به آن تا اقيانوس اطلس ؛ چهارم ، منطقهء غرناطه و ريّه و فرونتره ؛ پنجم ، منطقه مشرق اندلس يا ناحيهء بلنسيه و زمينهايى كه از شمال و جنوب به آن پيوسته است و ششم ، منطقهء سرقسطه يا مرز بالا . اينها مجموعهء بسيارى از شهرها و مراكز اندلس بودند كه هريك حكومتى مستقل داشتند و در درون هريك از اين مناطق ، يك يا چند امارتنشين بود كه برخى از آنها پس از چندى در امارت بزرگتر حل مىشدند . اين امارات هم از نظر اراضى و هم از نظر اهميت سياسى و نظامى و اجتماعى از هم تمايز داشتند ؛ مثلا دولت قرطبه اگر از جهت وسعت خاك و منابع اقتصادى و نظامى مهمترين دولت ملوك الطوايف نبود ، از برخى جهات نسبت به ديگر امارات از اهميت بيشترى برخوردار بود ، زيرا مقر خلافت و مركز حكومت بود و به دليل همين برترى بر ديگر امارات و شهرهاى اندلس دعوى ولايت مىكرد . « 1 » اشبيليه ، نام جديد آن سويل « 2 » است و در متون لاتينى با نام هيسپاليس از آن ياد شده است . اشبيليه شهر كرسى ايالت سويل و شهر مهم اندلس است و در جنوب غربى اسپانيا قرار دارد . اين شهر به وسيله رود گوادالكوير و كانالى ، قابل عبور كشتيهاى اقيانوس پيما ، به شهر قطا مرتبط است و از بنادر مهم و مركز صنعتى و تهيه دخانيات ، مهمات ، عطر ، منسوجات و كالاهاى ديگر است و اسقفنشين بزرگ و دانشگاهى دارد كه در 1502 م تأسيس شده است . اشبيليه را المدينة المنبسطه ( به معناى شهر گسترده ) هم گفتهاند . گويند : نخستين قيصر روم كه يوليش ( يوليوس ) نام داشته آن را بنا كرده
--> ( 1 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 11 - 12 . ( 2 ) . Sevil